Hồi 20 tuổi, bọn tôi kéo nhau đi leo Fan. Hành trang mang theo là vô vàn socola Kit Kat ăn cho đỡ tụt huyết áp, nước khoáng tăng lực, áo mưa, thuốc DEP bôi lên giày để chống vắt, và một tinh thần háo danh cực độ.

Bọn tôi tâm niệm: người háo danh có thể làm được tất cả. Bởi vì sao? Bởi vì chỉ khi nghĩ đến cảnh tượng cả lũ được chụp một cái ảnh theo đúng công thức leo Fan: cầm cờ Việt Nam đứng cạnh phiến đá tam giác khắc số 3.143m giữa trời mây lồng lộng, post lên Facebook câu Like với Comment, lũ thanh niên thành phố không có kinh nghiệm chạy bền và thường xuyên thi trượt 5 lần 7 lượt môn Thể dục này mới có đủ ý chí để không bỏ cuộc trước những đoạn đường lên cao vút xuống mất hút. Có thể nói, mục đích của cả chuyến leo Fan nằm gọn trong bức ảnh háo danh đó, cùng 10 phút nghỉ ngơi đủ để ngắm nghía trọn cảnh vật từ nóc nhà Đông Dương, và cùng lắm, quay thêm một cái clip cũng thuộc dạng công thức leo Fan, ví dụ như là cả lũ ngồi hát Quốc ca chẳng hạn.

Ấy thế mà, leo đến nơi rồi mới thấy thật ra cảm giác lên đỉnh lại không quá sung sướng. Sau đúng 10 phút nghỉ ngơi, chụp ảnh và quay clip, anh dẫn đoàn ra lệnh tất cả phải leo xuống để kịp ra khỏi rừng trước lúc trời tối. Chưa kể rằng lúc chúng tôi lên đỉnh, trời mây hơi mù, đâm ra ảnh không được long lanh lắm nếu không dùng “sốp”, và thú thật bọn tôi cũng chẳng nhìn thấy gì xung quanh. Lúc đấy, không ai huých ai, nhưng tất cả đều âm thầm hiểu: điều thú vị nhất của chuyến đi không phải nằm ở cái đỉnh này, mà nằm ở chặng đường 2 ngày 1 đêm đã qua.

Tôi nghĩ, hạnh phúc nằm ở khúc giữa, không phải ở khúc cuối.

Bởi vậy tôi cũng không tâm niệm đám cưới là bến đỗ hạnh phúc cuối cùng của một cuộc tình.Nó có thể đáng nhớ bởi vì đó là ngày bạn được mặc một bộ quần áo mà thường ngày bạn không bao giờ mặc, là một dịp hiếm hoi để bạn gặp gỡ tất cả những người có liên quan đến cuộc sống của mình mà không phải delay 5 lần và cancel 3 lần, đó là ngày mà bạn và vị hôn phu của bạn trở thành tâm điểm của vũ trụ, là ngày bạn hả hê nghe tuyên bố người kia bị trói buộc vào cuộc đời mình, là ngày mà bạn chưa bao giờ được nhận nhiều phong bì hơn thế…

Nhưng giả dụ các bạn sống với nhau hạnh phúc thêm 60 năm cuộc đời nữa, cái điều mà hai bạn sẽ kể lại cho con cháu không phải là ngày cưới của mình như thế nào, mà là ngày xưa bố mẹ/ông bà đã cưa nhau ra sao. Chưa kể rằng nếu cuộc hôn nhân không êm đẹp được bao lâu, bạn lại càng không muốn nhớ lại cái ngày ấy. Chung quy, hạnh phúc của hai kẻ yêu nhau nằm ở những tháng ngày tán tỉnh, vờn bắt, giận dỗi, bao dung, ghen tuông, tha thứ, chia tay rồi quay lại (1000 lần và lần nào cũng là thật)…chứ không phải ở một buổi lễ long trọng nào cả. Nếu thật sự yêu nhau, thậm chí, có khi chẳng cần đến đám cưới ầm ĩ chứng minh (và thế là tiết kiệm được ối tiền!).

Hạnh phúc nằm ở khúc giữa. Đó cũng có thể là lý do khiến Thân Ngọc Tĩnh – Á quân cuộc thi Đường lên đỉnh Olympia 2012, người đang được cho là đáng ra đã giành ngôi Vô địch nếu như Ban tổ chức cuộc thi không nhầm lần trong việc ra đề – tỏ ra rất điềm tĩnh và chững chạc khi cho rằng không cần (không nên, không thể) thay đổi kết quả chung cuộc. Nếu hạnh phúc của người chơi nằm ở giây phút đăng quang, thì dẫu sao giây phút ấy cũng đã qua rồi, có sắp xếp lại cũng không còn nguyên vẹn nữa. Còn nếu hạnh phúc của người chơi nằm ở hành trình, như Ngọc Tĩnh đã nói: “Hơn cả chiến thắng là em được trải nghiệm, được chứng tỏ bản thân, được kiểm tra kiến thức toàn diện, có được những người bạn mới… và học được cách chấp nhận những thất bại để tiếp tục nỗ lực vươn lên hơn nữa”… thì tất thảy các thí sinh, ai cũng đã có được cho mình một phần thưởng đáng quý hơn cả ngôi vị.

Giống như là đến giờ phút này, tôi vẫn trân trọng khoảnh khắc lũ chúng tôi dùng cả tứ chi để bò lên những đoạn đường vừa dốc vừa bết dính như socola để quên trong túi quần 3 ngày, nhường nhau từng ngụm nước khoáng tăng lực, hết nước khoáng thì đi hớt nước suối bỏ vào chai, trân trọng giây phút được ăn bữa cơm nóng hổi với bắp cải xào và thịt lợn cắp nách mà các anh dân tộc phục vụ giữa cái lán 2.800m thắp đèn dầu tối mù, quờ quạng loạng choạng đứa này gắp vào tay đứa nọ. Tôi vẫn nhớ cái buổi tối cả lũ lục đục mặc 10 áo mùa đông với 2 cái áo mưa, uống một chén rượu rồi chui vào túi ngủ nằm cứng đờ từ 8 giờ tối để có sức hôm sau leo từ 5 giờ sáng, đêm nằm nghe tiếng gió núi quật phàm phạp như sắp sửa bốc tung cả lán, mắt đứa nào đứa nấy mở toang hoác vì lạ giường, lạ gió, lạ tất tần tật… Tôi vẫn nhớ cảm giác nóng lạnh thất thường thay đổi theo từng chặng đường, lúc nóng tưng bừng vì mệt, lúc lạnh toát người vì sương núi, nhớ cả các cậu bạn giai tỏ ra rất galant khi đeo balo hộ tôi, thậm chí ngỏ lời cõng tôi để tôi không trở thành vật cản làm cả đoàn không thể ra khỏi rừng trước khi trời tối… Tất cả những khoảnh khắc và cảm xúc đó, tôi nhớ rõ hơn nhiều khoảnh khắc và cảm xúc khi tôi bò lên đến đỉnh.

Bởi vì thế, tôi vẫn cho rằng, hạnh phúc không nằm ở đích đến, mà nằm ở hành trình.

P/S: Nói vậy, chứ ở trận chung kết Euro sắp tới, chắc chẳng Tây Ban Nha hay Italia muốn dùng lý lẽ này để AQ cho việc không đạt được ngôi vị quán quân. Bởi vì ở đâu đó thì hạnh phúc có thể nằm nhiều hơn ở hành trình, nhưng trong bóng đá thì tôi không chắc! Nghe đâu, sân cỏ là nơi đàn ông khóc nhiều nhất.

Tôi nhớ, bài học đầu tiên bố mẹ tôi dạy tôi là về sự thật thà. Mọi đứa trẻ khác có lẽ cũng vậy. Thật thà lễ phép học trước, tính toán, suy luận, sáng tác, múa hát vẽ vời… học sau. Tội nặng nhất luôn luôn là tội nói dối. Bị điểm kém cũng được, làm đổ vỡ đồ đạc cũng được, nhưng phải thành thật với những gì mình làm, không được nói dối vòng vo. Có lẽ vì sự thật thà là đức tính căn bản nhất để trở thành người lương thiện. Làm người, trước hết phải tốt đã, giỏi tính sau. Như Bác Hồ nói, có đức rồi mới có tài.

Tôi cũng nhớ, các bậc phụ huynh luôn dặn con cái họ rằng: ra ngoài đường (hay ngoài đời), ai nói gì không được tin, rủ rê gì không được theo, vì có rất nhiều người xấu sẵn sàng lừa lọc con, sẽ cho con ăn kẹo bỏ thuốc mê, dắt con đi chơi ở một nơi xa hơn biên giới… Những người đó là người xấu, họ nói dối. Và bọn trẻ con, kể từ giây phút đó, biết ác cảm với những thứ gian dối, đồng thời có cảm giác sống đề phòng trước một xã hội có rất nhiều dối trá rình rập.

Tôi thấy, người ta khó bình tĩnh, bao dung, tha thứ nhất khi người ta biết mình bị lừa. Dù là lừa tình, lừa tiền, hay lừa gì đi nữa, thì sau cùng, cái còn đọng lại nhiều nhất chính là việc người ta bị lừa lòng tin. Như là khán giả cảm thấy bực bội khi phát hiện ra ca sỹ hát nhép, họ biết lòng hâm mộ của mình bị lừa, hoặc thái độ thiện chí của họ với nghệ thuật đã bị coi rẻ. Như là một loạt nghệ sỹ vừa đồng thanh lên tiếng bài trừ các gameshow truyền hình thực tế vì nhận ra những gameshow này thực tế thì ít, sắp đặt thì nhiều, họ thấy mình như quân cờ, đó cũng là một dạng bị phản bội lòng tin.

Về cơ bản, ai cũng sợ bị lừa, ai cũng mong được đối xử thành thật (trường hợp “Tôi xin người cứ gian dối, cho tôi hiểu người cũng yêu tôi” thật ra cũng có xảy ra, nhưng ít thôi), thế mà sao người ta vẫn đi lừa dối nhau, sao sự dối trá vẫn còn nhiều đất sống quá.

Dối trá ngay từ trong giáo dục – cái nôi dạy người ta làm người. Tôi không biết những người làm giáo dục mong rằng học sinh của họ sẽ trung thực hay gian dối khi làm bài thi Văn tự luận về sự giả dối. Gian dối để tỉ lệ đỗ tốt nghiệp vẫn xấp xỉ 100% hay thành thật để con số này giảm xuống còn 66% như năm 2007, khi lần đầu tiên ngành giáo dục thực hiện “hai không” trong thi cử? Các thầy cô giám thị đã vứt “phao” cho học sinh ở trường THPT Đồi Ngô (và ở nhiều điểm thi khác nữa trên cả nước), tôi chắc rằng họ cũng đã từng dùng đòn roi để răn đe con cái họ khi chúng nói dối, tôi chắc rằng họ cũng dạy dỗ học sinh của họ phải trung thực trong suốt những năm ngồi trên ghế nhà trường, ấy vậy mà khi chúng gần bước ra khỏi cánh cồng trường, chính họ lại gian dối và tiếp tay cho chúng gian dối. “Họ làm phúc phải tội. Họ vì con em, vì con cháu huyện mình nên mới làm thế.” Thương học trò nên nhắm mắt làm ngơ. Thế gọi là làm phúc thật ư?

Gần đây có bài báo nói không quá 20% số người mẫu Việt Nam học hết lớp 12. Xin lỗi “Nữ hoàng nói thật”, nhưng mạn phép cho tôi được nghĩ đến em, hay nói đúng hơn là nghĩ đến sự thật thà tới mức bị ghét của em. Không biết em học hết lớp mấy, nhưng sự thật thà và sống đúng với khả năng ấy khéo cũng sẽ khiến em không thể thi qua được kỳ thi tốt nghiệp. Bởi vì một khi đã bị bệnh thành tích lôi kéo, thì ngay cả đó là môi trường giáo dục, sự dối trá cũng sẽ lên ngôi, hay nói đúng hơn, dối trá buộc phải lên ngôi để bảo toàn danh hiệu cho những “lá cờ đầu” của giáo dục nước nhà.

Đến đây thì tôi hiểu: “Tại sao sự dối trá vẫn còn nhiều đất sống?” Khi quyền lợi được đặt cao hơn lòng tự trọng, dối trá sẽ sinh sôi. Nếu sự dối trá trong giáo dục khiến người ta thất vọng, mất lòng tin, hoặc cụ thể nhất trong vụ lùm xùm ở điểm thi trường THPT Đồi Ngô vừa rồi, người ta còn thấy nực cười trước thái độ thờ ơ và quan điểm “dùng tiêu cực để chống tiêu cực cũng là không đúng” của những người đứng đầu ngành, thì dối trá – khi xảy ra trong y tế – lại chuyển hóa thành sự bất lương, vô nhân tính. Dù mới đây, Trung tâm Y tế dự phòng Hà Nội đã đưa ra lời đính chính về việc bác sỹ “ăn gian vắc xin” khi tiêm phòng cho trẻ để làm dày túi tiền, nhưng các ông bố bà mẹ có con nhỏ bỗng nhiên vẫn bị quàng vào người một nỗi hoang mang. Vì biết đâu đấy, nhỡ có lúc quyền lợi lại được đặt cao hơn đạo đức nghề nghiệp, giống như cách đây không lâu, người ta đã phát hiện ra hành động gian dối đến mất nhân tính của một bác sỹ ở Hà Tĩnh, khi bác sỹ này pha loãng máu với nước muối sinh lý để bán cho bệnh nhân…

Như một đứa trẻ mới bước ra khỏi tầm mắt của bố mẹ, chúng ta lại buộc phải hồ nghi với mọi điều. Giá như ai cũng thành thật, thì có phải tất cả mọi người đều giữ được đầy đủ lòng tin ở nhau không?

“Không tin vào nhà báo nữa, không tin vào báo chí!” – tôi nhớ rằng câu nói này của một người phụ nữ – đại diện cho một gia đình trong số rất nhiều hộ gia đình bị cướp đất để phục vụ cho mục đích của chính quyền địa phương – đã từng làm tôi, một sinh viên báo chí, rất đau lòng ngay trong lần đầu tiên đi tác nghiệp. Tôi hiểu rằng có rất nhiều người đang đọc báo và họ cảm thấy mình bị phản bội lòng tin. Có thể vì họ chỉ tìm thấy một phần sự thật được phản ánh trong bài báo, còn lại, vì nhiều lý do, một nửa sự thật còn lại đã bị giấu đi, hoặc thêm thắt, hoặc bị viết theo kiểu xập xòe nước đôi. Ai cũng biết, một nửa cái bánh mì vẫn là bánh mì, còn một nửa sự thật thì không phải là sự thật. Báo chí – theo như tôi được dạy, là “diễn đàn của nhân dân”, là nơi mà nhân dân trông cậy vào nhiều lắm, và nhà báo chính là những người sống vì lẽ phải, những người phải tuyệt đối liêm khiết và dũng cảm đấu tranh vì sự thật.

Hôm nay, 21.6, ngày Báo chí cách mạng Việt Nam và đến bây giờ đã được gọi tắt, hiểu tắt là ngày Nhà báo Việt Nam, nhân đà suy nghĩ về sự giả dối, thói dối trá đang giống như một bệnh dịch ăn dần ăn mòn đạo đức xã hội, tôi thành thật gửi lời chúc cũng như lòng hi vọng vào các nhà báo, phóng viên, cũng như những người đang hoạt động trong lĩnh vực báo chí. Rất mong tất cả đều giữ được bút sắc, lòng trong, giữ được cái tâm lương thiện và đạo đức nghề nghiệp.

Bởi vì nếu ngay cả báo chí cũng không thành thật, thì biết lấy gì làm công cụ để lên án sự giả dối đây?

 (pix courtesy of niznoz – Under Creative Commons License)

Khi công chúng còn chưa hết ngỡ ngàng vì cái giá trên trời cho một lần đi khách của một cô “có đi diễn catwalk nhưng chưa đủ để gọi là người mẫu” và “có đóng phim nhưng không hẳn là diễn viên”, vừa kịp nhẩm tính tiền công một lần như thế của cô bằng tiền lương hệ số 1 của một công chức nhà nước làm trong 8 tháng thì tiếp tục, họ lại được dịp ngồi nhẩm tính: có bao nhiêu chữ số 0 trong số tiền mà Hoa đán Chương Tử Di nhận được sau các cuộc “giao dịch tình dục” với các chính trị gia, nếu chuyện này có thật? (Sex độ này có vẻ được giá gớm!)

Kế đến là thu nhập trung bình của một nhà báo lá cải trong một tháng là bao nhiêu nếu một đề tài rất đỗi bình thường được bôi xé ra làm 10 kì và mỗi bài 2000 chữ được nhuận bút 1.5 triệu đồng (theo lời tự thú của một phóng viên báo lá cải?) (Cải dạo này cũng lên giá quá ha!)

Rồi vừa mới hôm qua, ta biết: 20 ngàn đô la là số tiền mà nhiều đại gia sẵn sàng bỏ ra để có được 20 phút gặp mặt Angela Phương Trinh, theo đúng lời kể của cô gái này. (Trinh…ơ… “trinh” lúc nào cũng có giá :”>)

Tính ra, một nhà báo lá cải xuất sắc nếu chăm chỉ trồng cải trong khoảng 11 tháng thì mới bằng một lần Angela Phương Trinh gật đầu đồng ý đi trò chuyện 20 phút với đại gia, trồng cải trong 40 năm thì bằng một lần Chương Tử Di “giao dịch” với tỉ phú Từ Minh. (tôi có tính sai không? bạn tính lại hộ tôi nhé?)

Angela Phương Trinh tuy hơi quá đà so với tuổi đôi mươi của mình nhưng không đi chơi kiểu “ngã giá” với đại gia, thế là ngoan hay không ngoan? Chương Tử Di có nhiều cống hiến rất giá trị cho điện ảnh Trung Quốc và thế giới nhưng hiện đang bị mang tiếng với những cuộc giao dịch tình dục, thế là tốt hay xấu? Hồng Hà vươn lên từ một gia cảnh nghèo nàn cả về vật chất lẫn tình thương, có mục đích rất chính đáng: “Khi nào đủ tiền mua nhà và ô tô sẽ bỏ nghề bán dâm”, thế là trong sáng hay không? Phóng viên báo lá cải hết mình vì nhu cầu của độc giả và lợi nhuận của tờ báo, thế là vô lý hay có lý?

Giữa thời đại này, phân định tốt xấu đúng sai có khi là rất khó.

Báo lá cải có khi sẽ không lá cải nếu như không còn những độc giả thích đọc tin lá cải hơn tin tức chính thống. Gái bán dâm sẽ không bán dâm nếu chẳng ai mua dâm. Sẽ chẳng có khái niệm “giao dịch tình dục” nếu một cái túi Hermes hay LV không có giá quá cao và bất động sản không là một nhu cầu bất động đậy, trong khi hạnh phúc thì luôn “đựng trong một tà áo đẹp, một mái nhà yên rủ bóng xuống tâm hồn”. Nghệ sỹ cũng chẳng phải bày chiêu trò này nọ nếu như khả năng lao động chân chính của họ mang đến thành quả nhanh hơn một vụ scandal.

Ai cũng có mục đích để biện hộ cho hành động của mình. Tiền quả nhiên là bạc. Để có nhiều tiền, nếu không bạc mặt lao động thì cũng phải bạc lòng với lương tâm.

“Không được bán đứng bạn bè khi chưa được giá”. Tất nhiên, đây là câu nói đùa thôi. Nhưng từ đấy mà tôi nghĩ: vậy chẳng biết Minh Quân được gì khi phải giả bộ ỡm ờ trước tin đồn bạn nhảy của anh trong “Bước nhảy hoàn vũ” có bầu, dù chính anh đưa cô đi khám và chắc chắn không phải khám thai. Vậy là, bạn bè đáng giá bao nhiêu?

Và độc giả đáng giá bao nhiêu khi những người làm báo một mình trồng cải chưa đủ lại tiếp tục rủ rê họ vào công cuộc trồng cải, “ban Văn hoá toà soạn trân trọng mời độc giả tiết lộ thêm ảnh, clip và các thói hư tật xấu của showbiz Việt”, hứa hẹn bằng những phần quà hấp dẫn?

Trước những cám dỗ bề nổi như đồng tiền và danh tiếng, tôi chỉ mong mình có thể giữ mình. Vì nếu hôm qua bán mình vì cái giỏ xách, hôm nay bán mình viết lách nhảm nhí để mua được nhà và ô tô, chắc sẽ có ngày tôi phải tự hỏi: “Mình hôm nay bao nhiêu?”

Bao nhiêu à, tôi cũng không biết là bao nhiêu, nên xin đừng ai ra giá, nhỡ cao quá rồi tôi lại động lòng, đúng lúc đang cần tiền để chạy cho con vào trường điểm quốc gia, chẳng hạn.

Vĩ thanh : nào cùng lá cải, hãy đoán thử xem sang tuần sau, Angela Phương Trinh có hot nhất trong làng sao Việt không? 60% nói tốt (positive) liệu có  chuyển thành xấu hay không? Ai đoán đúng, sẽ được mời một bữa ngồng cải chấm trứng luộc nhé!

Mục Văn hoá của các báo trong tuần này, số ra ngày hôm kia, hôm qua, hôm nay, hôm sau có rất nhiều bài học định hướng.

(pix courtesy of See-ming Lee – Under Creative Commons License)

Năm 98, mình 9 tuổi, tất cả những gì biết về World Cup là bài “The cup of life”. Chẳng biết Ronaldo là ai, nhưng chết mê anh Ricky Martin cằm chẻ, râu quai nón, đuôi mắt dài. Lâu lâu sau thấy anh công khai là người đồng tính. Tin đấy phơi lên mặt báo chẳng làm lòng mình xê dịch, không thích ảnh hơn cũng không bớt thích ảnh đi. Đại loại, kể từ khi công chúng âm nhạc thế giới biết Ricky Martin là người đồng tính, thì cũng là lúc mình biết mình không kì thị người đồng tính.

Sau này, nghe thêm nhạc, xem thêm tranh, đọc thêm sử sách, ớ ra Elton John cũng đồng tính, Tchaikovski đồng tính, cả một vương triều nhà Hán có đến 10 trên tổng số 25 ông vua có hiện tượng “sủng nam” (hồi trước xem Tể Tướng Lưu Gù đâu đã biết chuyện Hoà Thân là “chỗ thân tình” với Càn Long – Mãn Thanh). Leonardo Da Vinci nếu là người của thời đại này, hẳn cũng bị phóng viên mảng Văn hoá ở ta giật tit: “Nghi án Leonardo Da Vinci là người đồng tính”, hoặc: “Thực hư về giới tính của Leonardo Da Vinci”, hoặc “Leonardo Da Vinci bị tố là gay”, hoặc nửa hỏi nửa trả lời: “Leonardo Da Vinci là người thuộc giới thứ ba (?!)”. Rồi thì Freddie Mercury của Queen, rồi cả Karl Lagerfeld - Giám đốc sáng tạo của Chanel – ông hoàng thời trang của thế kỷ, cũng chẳng phải “chuẩn men”. Hình như, khi đàn ông không bị mất quá nhiều thời gian để hiểu và chiều đàn bà, họ có thể tập trung vào sự nghiệp nhiều hơn. Và vì thế, giới đồng tính, rất nhiều người xuất chúng. Chưa biết chừng, nếu không gay, họ cũng phải “cạp đất mà ăn”.

Nên mình nghĩ, gay thì sao mà phải tố? Khi đọc một loạt tit bài “Cao Thái Sơn bị tố là gay…”, mình nghĩ, những người đồng tính đang bị đối xử không công bằng. Họ không xứng đáng để phải đứng sau từ “bị tố”. Khi chính báo chí cũng nói vậy, đừng mong có thể tuyên truyền về quyền bình đẳng cho giới thứ ba.

Và một khi họ chưa được bình đẳng, nhiều người trong số họ sẽ còn phải trốn tránh, phải nói dối về thân phận. Ở điểm này mình nghĩ, đã không nói ra thì thôi, chứ nói thì nên nói thật. Nếu thẳng thắn như Ngọc Trinh, hẳn ai đấy sẽ nói: “Nếu tôi có bạn trai mà lại lên báo nói mình không phải là gay, chắc chắn đêm về tôi sẽ phập phồng lo người ta phát hiện ra mình nói dối.” Công chúng nghiêm khắc nhưng cũng rất bao dung. Và đặc biệt, họ “thường thương những người thật thà hơn những người ít thật thà”. “Thật thà rất cần thiết trong cuộc sống”. Vì thế, mình là ai, hãy cứ thật thà, không phải chờ nhà báo giơ tay biểu quyết.

(Ảnh : giaoduc.edu.vn)

Trước giờ được dạy, ngoan nghĩa là yêu Tổ quốc, yêu đồng bào, học tập tốt, lao động tốt, đoàn kết tốt, kỉ luật tốt, giữ gìn vệ sinh thật tốt, khiêm tốn, thật thà, dũng cảm. Ngoan nghĩa là kính trên nhường dưới, đi dạ về thưa, không nói tục chửi bậy, không ăn kem trước cổng…

Giờ biết thêm: ngoan là về nhà trước 9 giờ tối, không đàn đúm cà phê, thỉnh thoảng nấu ăn, xoa bóp, lấy khăn tắm; ngoan là phải biết làm con mèo; ngoan là “ba chấm mười phương cũng phải chừa một phương lấy chồng”.

Trước giờ vẫn hiểu “khôn” là có khả năng suy xét xử sự một cách có lợi nhất, còn “dại” là không đủ khả năng suy xét, ứng phó, thích ứng trước hoàn cảnh bất lợi. “Khôn” và “dại” đi liền với chữ “lợi”. Đấy là từ điển định nghĩa thế.

Giờ có cô gái làm mình nghĩ hình như từ điển sai. Có cô gái tự biết mình không giỏi, giời bắt cô chịu số hưởng, muốn tự lập cũng không được, nên cô buộc phải sống phụ thuộc, dù đủ chân đủ tay. Quan trọng là cô thấy thoải mái với cuộc sống đấy, nghĩa là cô có khả năng thích ứng đối phó với hoàn cảnh bất lợi, nghĩa là cô đâu có dại. Ừ, nghĩa là trong trường hợp này, từ điển đã sai.

Ai nói cô khôn giơ tay? Ai nói cô ngoan giơ tay?

Mình nghĩ số người giơ tay cũng nhiều, số người không giơ tay cũng nhiều. Nhưng chắc chắn, các bà mẹ vừa đẻ con gái xong sẽ không giơ tay. Trong lúc nghĩ xem có nên giơ tay hay không, mình nhớ đến một bài thơ như thế này của Nguyễn Thế Hoàng Linh:


“Mi có buồn không

Khi gieo thành công

Vào đầu đám đám đông

Những điều nhạt nhẽo

Nở thành thị trường mênh mông”.

Hẳn các bà mẹ vừa đẻ con gái cũng có lý khi không giơ tay. Họ sợ con gái mình 20 năm nữa cũng sẽ nằm trong số “thị trường mênh mông”.

(pix courtesy of artofdreaming – Under Creative Commons License) 

Mình chẳng bao giờ có máu kinh doanh, vì tự thấy bị kém nhạy bén với thị trường. Nhưng mấy hôm rồi đọc báo, bất giác nghĩ nếu có kinh doanh, cũng phải chừa mấy cái này ra:

Nếu không thể nổi tiếng, mình cũng quyết không nổi hình theo cách này. Gì đâu, người mua sung sướng không bị chụp hình mà người bán sung sướng lại bị tung cả bộ hình cho độc giả click chuột chạy slideshow, bất công quá trời. Cuối cùng người mua sướng, độc giả … hơi sướng, chỉ có người bán là khổ thôi!

—

Hôm qua, đọc bài “Ngọc Trinh và những lúng túng trong xã hội” trên trang Văn hoá của Vietnamnet. Tác giả chốt lại bài bằng suy nghĩ của Đặng Chân Nhân – chàng trai sinh năm 1993 đã làm thơ từ năm 8 tuổi. Bài thơ tên là “Sự dễ dàng”, được viết lúc Nhân mới chỉ 12:

“Cái dễ dễ hơn cái khó

Cái dở dễ hơn cái hay

Cái dốt dễ hơn cái giỏi

Cái xấu dễ hơn cái tốt

Cái ác dễ hơn cái hiền

Cái xấu dễ hơn cái đẹp.

Những thứ nghiêng về phía tốt, hiền, giỏi…

Luôn khó hơn mọi thứ khác…”

Thảo nào trong showbiz, mình nghe lỏm người ta dạy nhau: “Nếu không thể nổi tiếng, em hãy tai tiếng!”. Nổi tiếng thì khó hơn tai tiếng, ai đồng ý giơ tay? Giơ rồi, cùng nhau ngồi nghĩ về các bài học cho tuần tới nhé!

(click vào hình để xem chi tiết bảng xếp hạng sao Việt)

Mình nhìn xuống dưới. Bạn bè vừa dứt tràng vỗ tay. Hội đồng phản biện đang hội ý cho điểm. Giá mà họ cứ hội ý mãi. Bởi vì chỉ ngay sau đấy thôi, đời sinh viên của mình đã kết thúc rồi.

16 năm đi học thế là đã trôi vụt qua như 1 cái khoát tay. (Trong khi thật ra không phải thế, nó dài lắm, rất là dài. Nhất là với đứa nào học dốt.)

- – -

Bởi vì quá là căng thẳng đi. Học lớp 1 cũng phải thi đầu vào, lớp 2 đã phải chọn đội tuyển thi học sinh giỏi cấp trường, lớp 3 lớp 4 cấp Quận, lớp 5 cấp Thành phố. Tức là sách giáo khoa ít chữ sẽ được đảo qua rất nhanh thôi, còn chủ yếu là học sách nâng cao sách bồi dưỡng. Cặp đi học to đùng như một cái thùng. Lên lớp 5, tất cả những đứa đội tuyển được xếp vào 1 lớp học riêng, học kiểu gì í khó lắm, mỗi bài kiểm tra là 1 đề thi học sinh giỏi. Năm đấy cả lớp đi thi mang về tầm 20 cái giải. 20 đứa được thưởng 20 cái cặp Cô gái Hà Lan giống i xì nhau. Mình chỉ được giải Ba thôi. Có hôm mình với cả 1 bạn cầm nhầm cặp của nhau về. Bạn kia được giải Nhì suýt soát Nhất, mà lúc mở cặp ra mình thấy toàn truyện tranh. Mình bắt đầu ghen tị với bọn thông minh vãi. Thông minh chả cần học nhiều. Học nhiều mệt.

4 năm cấp 2 không khá khẩm gì hơn. Lại sốt ruột “Đến bao giờ mới học xong lớp 12”. Nhưng lý do không chỉ còn là mệt mỏi vì học giỏi nữa. Mình muốn học xong lớp 12 để có người yêu. Chịp, vì những năm đầu thế kỷ 21 là thời kỳ phim Hàn rất thịnh ở Việt Nam. Mấy người trong phim dù gái hay trai cũng đều rất xinh và có tình yêu đẹp. Trong khi hồi cấp 2 mình xấu như 1 con khỉ, nhìn bọn bạn xung quanh cũng xấu như 1 đàn khỉ. Nói thật chứ 1 lũ khỉ nhìn nhau thì chẳng con nào muốn thích con nào. Đồng phục có 2 cái quần 2 cái áo 1 dài 1 ngắn mặc suốt tuần. Ngoài học ra chả biết làm gì ngoài học thêm. Trong không khí học hành khô khan và thiếu thốn cái đẹp đấy, cô bé 14 tuổi ao ước học cho xong để đến ngày thoát xác.

Lên cấp 3, rút kinh nghiệm không cố tình học giỏi nữa. Cứ vừa đủ thôi, kết hợp ăn chơi tiêu sái cho thoải mái. Nhưng khổ cái Toán Lý Hóa cấp 3 khó quá. Có lần kiểm tra Hình không gian 1 tiết được hẳn 1 điểm. Hóa thì nhìn chả hiểu gì. 1 lũ dốt Hóa ngồi với nhau có lần bảo:” Tao cảm giác đấy không phải tiếng người bọn mày ạ”. Thế là phải đi học thêm. Lại nhớ nguyên xi cái cảm giác đạp xe trên đường Kim Mã đi học thêm lúc 7h sáng giữa mùa đông lạnh tím tái. Vừa đạp vừa ngủ gật. Đến muộn 3’ tự động quay xe đi về, vì vào muộn sẽ bị cô nói dữ lắm. Từ đấy hình thành khao khát học cho xong cấp 3, thi đỗ Đại học để tự do đi xe máy và không mắc nợ học thêm. Đùa chứ mình thấy học thêm là gông cùm nặng nề nhất của cả 1 đời học sinh. Ngoài ra thì kiểm tra miệng với kiểm tra 15’ cũng là 2 thứ ám ảnh thần kinh dai dẳng. Có đứa nào trong giờ kiểm tra miệng mà dám ngẩng cao đầu? Có đứa nào nghe câu:” Cả lớp lấy giấy kiểm tra 15’!” mà không thất thần hoảng hốt? Chịp, học hành là chuyện vinh quang mà sao không tránh khỏi những phút giây tự thấy mình khổ khổ hèn hèn như thế nhỉ?

4 năm Đại học không viết hết 1 quyển vở. Kiểu người ta bảo Đại học = Học đại ấy. Cấp 1 cấp 2 cấp 3 bị 7 điểm còn buồn còn khóc chứ lên Đại học được 7 điểm thì còn xuân nào vui hơn. Đôi khi nghe các bậc anh chị đi trước bảo: “Bọn mày sướng! Đi học là sướng nhất rồi, giờ tao chỉ mong được đi học” lại thấy chả tin lắm. Nếu được lựa chọn thì chẳng ai muốn đúng boong lúc 7h sáng mùa đông phải có mặt điểm danh trên giảng đường. Chẳng ai muốn giữa trưa hè 43 độ phải bò ra học Triết ôn thi. Chẳng ai muốn giữa cái đêm gió mùa đông bắc tràn về, tay gõ tiểu luận mà não không ngừng đấu tranh “Học hành thì ấm vào thân, đi ngủ thì ấm từ chân lên đầu”. Lại ao ước “Học cho ngoan, lớn cho nhanh, bay vào đời xây dựng. Rèn đôi tay, chắc đôi chân, lao động là vinh quang.” Lao động là vinh quang. Còn học hành là còn khổ nạn.

- – -

Ấy thế mà lúc này đây, khi mọi sự học hành tuồng như đã đến hồi xong xuôi, khi mà tất cả những thứ ước ao trước kia mình đã có được hòm hòm, thì lại muốn níu kéo vớt vát cái kiếp khổ nạn đấy lại quá xá.

Mình nhớ những cái bát tô nhựa màu đỏ chất đầy trứng thịt xong lại chan chứa nước canh mà mình ăn bán trú suốt hồi cấp 1. Bữa nào bọn mình cũng xin phép nhau: “Ấy cho tớ 1 miếng thịt, tớ đổi cho 2 miếng cá”. Mấy thằng béo béo thì hay cướp luôn, không nói nhiều. Mấy con gầy choắt không ăn hết cơm sẽ lén lút đổ cơm vào ngăn bàn, chiều ngủ dậy đứa nào ngồi học ở cái bàn đấy sẽ hét toáng lên giữa lớp là: “Con thưa cô ngăn bàn con có đậu sốt cà chua!” Hồi cấp 1 có phim Hoàn Châu Cách Cách. Sáng nào đến lớp cũng ngồi nói chuyện Tiểu Yến Tử với Ngũ A Ka. Cổng trường tiểu học thì luôn luôn là 1 miền đất hứa với bạt ngàn ô mai dây, bim bim que, chất lỏng Alex Mark, kẹo cao su Big Babol, poster Britney Spears các thứ.

Mình nhớ cả hồi cấp 2 đi học thêm Văn ở nhà cô, có hôm trời mưa bão đùng đùng, cả lớp chưa đứa nào ăn sáng cả, cô mới xách mâm ra đầu ngõ mua cho mỗi đứa 1 bát cháo lòng rồi lại đội mâm về. Có chị giúp việc nhà cô chạy theo cầm ô che. Cả lớp rưng rưng cảm động, mới tức khẩu làm ngay 1 câu lục bát: “Trời mưa bong bóng phập phồng – Chúng em nhớ mãi cháo lòng cô khao”. Cái câu thơ kinh điển đấy bây giờ mỗi lần trời mưa, hoặc mỗi lần đi ăn cháo lòng mình đều lẩm nhẩm. Xong nghĩ, không biết sau này đi làm, các sếp có tốt với nhân viên như là cô giáo mình đã tốt với lũ học sinh bọn mình không.

Cấp 3 là thời kỳ bắt đầu có triệu chứng bệnh tim. Tình lúc đấy chỉ là tình khó nói kiểu mưa rơi lặng thầm thôi. Giờ ra chơi nào mình cũng đứng nấp sau cái cột, vén màn che nắng ở hành lang nhìn lên chỗ anh í đứng. Có hôm đứng rình suốt 5 tiếng ở hàng điện tử, chờ anh í oánh MU xong chỉ để đưa cho anh í cái bánh socola mình tự nướng bằng nồi cơm điện, cứng ngắc và dai nhách như 1 miếng đệm mút Kim Đan. Mấy con bạn mình bảo bánh đấy ném chó chó vỡ đầu. Mình còn giả vờ là nhà mình cũng ở Gia Lâm để đi xe bus cùng anh í về mỗi ngày, sau đấy lại lên xe đi ngược về nhà mình ở đầu kia thành phố. Giờ mình đã hiểu thế nào là nhan sắc có hạn mà thủ đoạn thì vô biên.

Còn trường Đại học của mình, nơi mình đang đứng đây; nơi mà 2 năm đầu mình đã rắp tâm rút hồ sơ để thi lại sang trường khác; nơi mà trong bao giấc mơ hiện ra khi mình ngủ gật trên giảng đường, mình đã ước đến ngày tốt nghiệp để tung cánh bay khỏi đấy. Thì bây giờ, mình lại mong nó cứ chứa chấp mình đi, đừng đẩy mình ra đời vội. Mình vẫn còn muốn lui tới đây hàng ngày, vẫn muốn gặp anh trông xe khi nhìn thấy mình sẽ gật đầu cười:”Vào đi không cần vé!”, vẫn muốn lên canteen ăn bát mì ít thịt ít cả rau, vẫn muốn lê la sân trường mà hát hò nhảy nhót tập tành cho các chương trình Đoàn Đội Hội phường. Mình vẫn muốn nửa đêm gọi điện cho các bạn hỏi học thi đến câu nào rồi, rồi ngồi tự quây để với nhau mà chả dựa trên cơ sở nào cả, sáng hôm sau thi lệch tủ lòi mắt.

16 năm đi học của mình sắp hết. 16 năm mình thấy mình đúng là 1 sản phẩm hoàn hảo của nền giáo dục nước nhà. Thuộc 5 điều Bác Hồ dạy, thuộc bảng cửu chương, bao nhiêu cái giải học sinh giỏi, thủ khoa Đại học, không bạo hành nữ sinh, không bật thầy cô giáo, chả có cái clip sex nào mà tung lên mạng.

Sau buổi bảo vệ tốt nghiệp này, sẽ chẳng còn ai chấm điểm cho mình nữa. Những cái máy quẹt gắn trước cổng các công ty sẽ chỉ chấm công cho mình thôi.

Tối qua, là xong bộ áo dài để hôm nay mặc đi bảo vệ, mình online 1 tí và nhìn thấy cái ảnh 2 bạn học sinh trường Ams ôm nhau khóc trong lễ tốt nghiệp. “Made in 12” năm nay của các bạn tên là “Dòng thời gian”. 4 năm trước, chủ để “Made in 12” của khóa mình là “Tháng năm không ở lại”. Năm đấy, khi cái clip cuối cùng được phát, trên màn chiếu là cảnh các lớp học vắng tanh, hành lang dài hun hút, sân trường trống không 1 bóng người, 2 cánh cổng trường từ từ khép lại, ai đó bắt đầu hát “Nếu có ước muốn trong cuộc đời này…”, mình cay xè mắt mũi. Lúc đấy có muốn chạy ra ôm 1 bạn, và thêm 1 vài bạn khác. Nhưng cứ đứng như trời trồng. Tối về nhà ân hận lắm, ân hận đến suốt cả những năm sau này.

Nên chỉ vài phút nữa thôi, khi lễ bảo vệ của mình kết thúc, mình sẽ xuống dưới ôm nhiều bạn, bắt tay nhiều thầy cô. Bởi vì “Tháng năm không ở lại”. Và ngay cả tháng 5 cũng không hề ở lại đâu.

(pix courtesy of pareeerica – Under Creative Commons License)

Đố mọi người biết, chúng ta nói chuyện gì khi chúng ta nói chuyện tình? Trong lúc mọi người nghĩ, mình sẽ nói tạm chuyện khác, cũng là chuyện tình.

- – -

Sẽ rất là lạc hậu nếu mà lại mở đầu bằng một câu rất là lạc hậu là: ”Tình yêu là gì?”. Đi hỏi bọn trẻ con 12, 13 tuổi chúng nó sẽ cười cho mất. Bọn nó bây giờ giỏi á, không ù ù cạc cạc như thế hệ trước đâu á. Lớp 6 lớp 7 còn đeo khăn quàng đỏ mà chân đã đi giày cao gót, môi đỏ chót còn mắt thì dậm đặc mascara, giai thì phanh hết 3 cúc áo trên ra mà gái thì cũng phanh gần như thế, nghỉ giữa giờ vật nhau ra ghế làm đủ trò mà thế hệ trước dù có yêu nhau lâu lâu chắc cũng còn xa xa mới dám thử á. Nếu hỏi tụi nó thấy xấu hổ quá thì lại sợt Google. Trong 0,10 giây cho ra khoảng 5.370.000 đáp án. Nhưng mỗi link nói 1 kiểu, lại hoang mang không hiểu gì. Yêu là như nào, như này phải là yêu chưa?

Trong “Thần điêu đại hiệp”, Lý Mạc Sầu đi tới đâu, chưa thấy hình đã thấy hỏi: “Hỏi thế gian tình ái là chi?”. Thế gian không trả lời được là chắc rồi. Ai lại hỏi câu khó thế. Bọn trẻ con 12, 13 tuổi ở trên cũng không trả lời được nốt, bọn nó chỉ biết làm mấy việc đấy thôi. Tài tình như vua thơ tình Xuân Diệu mà còn không định nghĩa được tình yêu cơ mà. Mà giá kể có định nghĩa được, thì phàm các loại định nghĩa cũng luôn khô cứng và giới hạn, trong khi thực tế lại mềm dẻo và khó lường hơn thế nhiều.

Chẳng hạn như có người cho rằng yêu là phải nâng niu âu yếm suốt ngày, có người lại yêu kiểu – nói không nghe là thụi luôn. Có người yêu vào lúc nào cũng mơ đến ngôi nhà hạnh phúc, bên nhau trọn đời, có người lại kiểu  yêu quá hóa dồ, ghen ghen lên tí là bóp cổ người yêu chết tươi. Có người nghĩ tình yêu là tình dục, có người nghĩ tình yêu không phải là tình dục. Có người yêu vào sướng lên, trẻ ra; có người yêu vào khổ đi, già đau, mệt điên. Có người yêu trong sáng, có người yêu trong tối. Vân vân.

Cá nhân mình thấy yêu đương thì sướng, nên các bạn trong “Hội những người không hiểu làm sao chúng nó có bạn trai/bạn gái” ghen tị lắm.

Yêu vào cái đời tươi như hoa ấy, thấy xung quanh cái gì cũng bé bỏng, chỉ có người yêu mình là lớn lao. Rồi thấy việc gì trong cuộc sống cũng dễ dàng, vì một việc rất khó là giật được hạnh phúc thì mình đã làm được rồi đấy. Rồi lại thấy là vụ việc gì cũng giản đơn, vì dù kết quả có tồi tệ như thế nào thì vẫn có đứa ở bên cạnh nắm tay vỗ vai nhìn vào mắt bảo không sao đâu, không sao. Rồi thì là bố bảo làm gì mà không thích thì chả làm đâu, nhưng người yêu bảo gì cũng nghe ngay. Rồi thì là rất tự tin và hay cười. Khoác tay người yêu đi bộ một vòng hồ Gươm thấy phởn như đang ở cái cõi nào, phấn khích đến độ có thể nhảy chân sáo như mấy chị trên phim Việt Nam hay chạy quanh gốc cây đùa với người yêu, dù thần kinh hòan tòan bình thường và đã hơn 20 tuổi. Tóm lại yêu đương làm người ta điên điên và phi thường. À với cả yêu vào còn xinh ra. Ai cũng bảo thế. Kiểu yêu đương nó tiết ra chất kích thích. Đến nỗi mà có bạn còn bị đột tử ngay sau lần đầu tiên được bạn trai hôn.

Nhưng lúc mới yêu thật vui biết bao nhiêu thế thôi. Qua cơn mê mải lú lẫn ban đầu rồi thì sẽ nhận ra là: yêu đương giống như là trồng cây ấy. Ai cầm một cái mầm trong tay mà chả mong sẽ nuôi được thành một cái cây lớn. Nhưng rồi sẽ hiểu là không phải chỉ cần tình yêu là đủ, không phải cứ xa là nhớ gặp nhau là cười, không phải cứ một lòng thành tâm mong cây lớn mà nó chiều mình nó lớn. Còn coi có hợp đất không, còn trông nắng mưa gió bão, còn canh chừng sâu bọ cỏ dại, rồi thì nhỡ mà tưới nước quá ít hay quá nhiều… Ai bảo là yêu thì không cần phải học ạ? Đúng là thế nào thì có học cũng có hơn. Người ta bảo tình đầu thì đẹp đẽ nhất nhưng mà hầu hết là đổ vỡ. Chắc cũng giống như các nhà tuyển dụng, tình yêu yêu cầu kinh nghiệm.

Các nhà tuyển dụng đánh đố sinh viên mới ra trường. Tình yêu thách thức những người mới nhập cuộc, nhất là những người trẻ. Ở cái ngưỡng tuổi mà lý trí thì ít còn cảm xúc thì khó kiểm sóat đấy, bắt được sóng một cái là người ta lao vào điên dại thôi. Phớt lờ mọi cảnh báo, bỏ qua tính tóan, và yêu thương mải miết đến độ không có tâm trí để nuốt lấy những lời vàng ý bạc mà lớp người có kinh nghiệm tình trường truyền dạy cho. Người ta yêu thành thật nhưng lại hay mắc sai lầm. Chẳng hạn như người ta phạm lỗi “vong thân”. Vong thân – tức là yêu người khác nhiều hơn bản thân mình, hơn tất cả mọi thứ khác, đến nỗi đánh mất cả bản ngã của mình vì cái tình yêu quá lớn đấy. Vong thân là cho tất cả trứng vào cùng một rổ, là treo tất cả áo lên cùng một cái mắc, là all-in. Đến lúc mà trứng vỡ hết, hoặc áo nặng quá rơi hết thì người ta mới tỉnh. Mình sai mình tự chịu, lúc đấy vật không dám kêu ai, chứ không được như dân ta – khổ thì đêm 30 Tết đã có Xuân Bắc với Tự Long lên “Gặp nhau cuối năm”nói hộ.

Mình thấy sống sót được sau một cuộc chia tay là phải bản lĩnh anh hùng lắm. Mà như thế thì trong cái cuộc đời này, chắc ai ai cũng đã/sẽ trở thành anh hùng, bằng cách này hay cách khác. Người tử tế chia tay xong sẽ tự giải quyết nỗi buồn. Người không tử tế sẽ vào Facebook viết một cái note nói xấu người yêu cũ. Người không tử tế bây giờ có vẻ nhiều.

Bây giờ mình sẽ trả lời câu hỏi ở đầu: chúng ta nói chuyện gì khi chúng ta nói chuyện tình?

Chúng ta nói chuyện “what are you doing?”!

Ban đầu mới để ý đến nhau, người ta nhắn tin hỏi nhau đang làm gì. Câu đấy để bắt chuyện cũng phổ biến như là câu “Không hợp nhau!” mà đôi nào cũng lấy làm lý do chia tay ý. (Mà mình không hiểu là: nếu không thấy hợp nhau thì người ta xây dựng mối quan hệ dựa trên nền tảng gì?)

Trong thời gian yêu nhau, người ta  cũng suốt ngày hỏi nhau: “Anh/em đang làm gì?” Một em gái 9x  ở cùng một em trai 9x trong nhà nghỉ chắc cũng hỏi:” Anh đang làm gì thế?”. Em trai trả lời: “Anh đặt máy quay.” Em gái bảo: “Ok!”

Lúc tình yêu nhạt dần, người nào có dấu hiệu muốn dứt áo sẽ không còn hỏi người kia:”Anh/em đang làm gì?” như trước nữa. 10h đêm mà không thấy người yêu online chắc cũng không đủ quan tâm để cầm điện thoại lên nhắn tin hỏi đang làm gì.

Lúc chia tay rồi người ta có hỏi người kia: “Anh/em đang làm gì?” nữa không? Không, tất nhiên rồi, sau chia tay thì làm bạn còn khó chứ đừng nói là có thể quan tâm nhau đến thế.

Nhưng mà lúc chuẩn bị chia tay thì có hỏi: “Anh/em đang làm gì?” không? Có thể. Như bạn ex của mình, trước khi chia tay bạn ý không nói:” Anh có chuyện muốn nói với em” như trên TV mà bạn ý lại hỏi mình đang làm gì. Sau khi biết mình đang làm một việc rất vui vẻ và hứng thú thì bạn ý nói chia tay ngay, rồi sau này giải thích là vì lúc đấy thấy mình đang vui nên nói luôn. Mình nghĩ, lúc đấy mà mình bảo:”Em chuẩn bị nhảy cầu” thì chắc bạn ý không chia tay mình đâu.

- – -

Tối Valentine, những người có người yêu sẽ đi chơi, nhưng mình không biết họ sẽ nói chuyện gì. Mình sẽ ở nhà, vào Facebook, vào Y!m, vào Skype, vì Facebook, Y!m với Skype lúc nào cũng quan tâm đến mình, lúc nào cũng hỏi mình:” What are you doing?”, “What’s on your mind?” hay “Update your mood”, lúc nào nó cũng yêu mình.

(*): tên một tập truyện ngắn của nhà văn Raymond Carver.

Điều gì khiến cho tuổi 20 được ưu ái nhiều đến thế?

Như là khi làm chương trình kỉ niệm 20 năm thành lập khoa tôi đang theo học, tôi đã thầm cảm ơn rằng may mà khoa tôi chưa phải 30 năm, bởi vì khi ấy chúng tôi sẽ không thể nhặt đâu ra 5 bài hát để làm thành “Liên khúc 30” được. Nhưng số bài hát nói về tuổi 20 thì cực nhiều, và chúng tôi đã có một “Liên khúc 20” rất tuyệt.

Như là VTV6 đã tổ chức cuộc thi viết “Dấu ấn tuổi 20” chứ không phải là dấu ấn tuổi 18 hay dấu ấn tuổi 30, dù đối tượng của kênh truyền hình này là giới trẻ từ độ tuổi 16 đến 35.

Như là cuộc thi “Văn học tuổi 20” mặc dù được chính thức phát động từ nằm 1993, đến nay đã qua 4 lần tổ chức, nhưng nó vẫn là “Văn học tuổi 20” chứ không phải là “Văn học tuổi 24” Độ tuổi của người tham gia trải dài từ 1993 đến tít 1937 (theo thống kê của BTC), nhưng có hề gì, văn của họ vẫn là văn của tuổi 20.

…

Tuổi 20 đã nghiễm nhiên trở thành đại diện cho tuổi trẻ. Có lẽ vì khi 20 tuổi người ta rất thế này và rất thế kia, không hẳn còn là “-teen” nhưng để “-ty” như 28 30 thì còn lâu mới tới.

Khi 20 tuổi người ta rất trẻ con mà cũng rất người lớn, đôi khi phù phiếm như một cái kẹo bông nhưng có lúc đăm chiêu trăn trở như một ông già. 20 tuổi vẫn nằm trong vòng tay bố mẹ nhưng ước mơ và đột phá thì bay tự do không biên giới. 20 tuổi tâm lý rất cứng cáp vững vàng nhưng cũng cực mong manh. 20 tuổi chí khí ngang tàng nhưng cũng ý thức được đâu là giới hạn. 20 tuổi thì già dặn hơn 18 và trẻ trung hơn 22, dù 18 và 22 cũng được gom vào lớp người 20 tuổi.

Hình như ai cũng ít ăn cơm nhà đi khi 20 tuổi. Những người 20 tuổi hay bị bố mẹ bảo là “vác tù và”, mẹ nhắc mới biết cầm chổi phẩy qua cái nhà nhưng chẳng ai nhắc vẫn lao đi làm việc xã hội rất tích cực. Ở nhà quần áo bẩn thì máy giặt, quần áo sạch thì mẹ gấp, nhưng cứ đến hè là lại vác ba lô đi bằng được lên vùng sâu vùng xa, về vùng nghèo vùng khó để đắp đá làm đường, xắn quần lội ruộng. Ở nhà chỉ biết mỗi nấu mì, đi tình nguyện biết đạp xe ra chợ mua thức ăn cho một huyện người với vẻn vẹn mấy đồng tiền ít ỏi, về cong mông lên chẻ củi, quạt bếp, thổi cơm, thế mà cơm không hề bị khê, trong khi bình thường nấu bằng nồi cơm điện thì nay khô mai nhão. Ở nhà cầm điều khiển cày TV nhạc nhẽo máy tính cả ngày vẫn kêu chán, đi tình nguyện không điện không nước, tối mùa hè ngủ sớm mà nóng không dám kêu, cứ đến bữa ăn với giờ tắm là xách xô ra suối, nhà vệ sinh đáp ứng tiêu chuẩn là nỗi thiếu thốn muôn đời…

Bố mẹ của những người 20 tuổi không bao giờ hiểu nổi tại sao con cái họ lại có thể có những quyết định như thế. Nhưng vì khi 20 tuổi người ta như thế, ở nhà muốn bố mẹ yêu chiều nhưng ra đời biết chủ động làm điều vui điều tốt cho xã hội. 20 tuổi nhiều lúc vô tâm bỏ qua nỗi lo lắng của gia đình, cũng là bởi đôi khi 20 tuổi muốn bứt ra khỏi cái an tòan để thử thách mình ở một môi trường khắc nghiệt hơn. Như là chỉ khi 20 tuổi hoặc có tinh thần 20 tuổi thì người ta mới đi leo Fansipan, còn lúc cứng tuổi hơn, bảo leo núi Nùng người ta cũng ngại. Có lẽ là chẳng khi nào người ta ham hố được trải nghiệm nhiều hơn khi 20.

20 tuổi của những năm 2000 tất nhiên khác hẳn 20 tuổi những năm 60 – 70. Thời bố mẹ chúng ta, 20 tuổi không phải hát “20 em tung tăng cho vui đời” mà là cầm súng ra chiến trận. 20 tuổi hồi ấy, có yêu gì thì cuối cùng cũng quy về yêu nước, tư tưởng rất mạch lạc vững vàng, bố tiền tuyến mẹ hậu phương, yêu nhau là sống chết bom đạn cũng chờ nhau, ngòai ra hòan tòan không có những thứ như là nhiếp ảnh, thời trang, design, hội họa hay đặc biệt là internet để đắm chìm và theo đuổi. 20 tuổi của “thế hệ ngón tay cái” hay “thế hệ ngón tay trỏ” có rất nhiều thứ để yêu, mà yêu kiểu không hề đơn giản. 20 tuổi bây giờ mà lỡ yêu nhiếp ảnh hay yêu tốc độ thì khá là tốn kém. 20 tuổi bây giờ dễ bị ghen kiểu dở hơi, ví dụ như là ghen với máy tính hay trò chơi điện tử, ghen với váy vóc nước hoa vì người yêu mình cứ mải mê với những cái đấy hơn cả mình. 20 tuổi bây giờ (hay là thời nào cũng thế) hay bị bố mẹ bảo là yêu đương mù quáng, không có tương lai. Là bởi vì những người 20 tuổi thì có biết tính toán bao giờ. Khi 30 40 người ta có vẻ hay cân nhắc giữa việc này việc khác, xem việc gì mang lại nhiều lợi ích hơn, việc gì mang lại nhiều tiền hơn. Nhưng 20 tuổi người ta chỉ nghĩ rất gọn: việc nào thích hơn?

20 tuổi giàu hoài bão hơn tất cả các tuổi khác. Khi 15 tuổi, cái ý “muốn” đấy thường ở dạng “ước mơ”. Khi 30 40 tuổi, nó là kiểu “dự định” (người ta hay nói là tôi “định” làm cái này tôi “định” làm cái khác). Nhưng khi 20 tuổi nó chắc chắn là hoài bão. Hòai bão thì to hơn ước mơ và viển vông hơn dự định. Mà viển vông và phù phiếm là đặc quyền của tuổi 20 (chứ khi 30 40 mà vẫn thế thì có khi nguy hiểm). Vì viển vông và phù phiếm, vì cả tính ngẫu hứng và đa cảm nữa nên đôi khi đang sống rất mải miết, làm việc rất hiệu quả, cống hiến rất tích cực, cái người 20 tuổi ấy bỗng nhiên dừng khựng lại, ngửa mặt lên hỏi “Mình đang làm cái quái gì thế này?”

Nói chung thì những người 20 tuổi rất khó hiểu và đáng yêu!

…..

30 năm nữa, khi những người đang 20 tuổi này trở thành bố mẹ của những người 20 tuổi khác, liệu rằng họ có hiểu nổi con cái mình không? Dù rằng sau rất rất nhiều lần khóc lóc vì cố gắng phân bua mà bố mẹ không hiểu nổi mình, tôi có nghĩ là chắc chắn sau này tôi sẽ làm một bà mẹ cực kỳ tâm lý, nhưng thật ra tôi cũng không dám thề. 20 tuổi của con tôi sẽ khác 20 tuổi của tôi bây giờ, và tôi nghi là tôi cũng chẳng thể hiểu nổi nó đâu.

Thế thì đọc “Tuổi hai mươi yêu dấu” của Nguyễn Huy Thiệp vào thời nào cũng hợp lý. Vì ngay mở đầu truyện đấy đã có câu: “Tôi là Khuê. Năm nay tôi 20 tuổi. Tôi muốn nói với các người rằng chẳng ai hiểu cóc khô gì”.

Thế đấy, chẳng ai hiểu cóc khô gì