(pix of Matt Hamm - Under Creative Common License)
Bài viết này dựa phần lớn vào bài viết của Jennifer Van Grove trên Mashable. Status Update là khái niệm quen thuộc đối với dân cư trên mạng chỉ việc cập nhật trạng thái của mình, cập nhật những gì mình đang quan tâm cho bạn bè mình biết (ví dụ status của Yahoo Messenger, blast của Yahoo 360, Twitter…). Tuy nhiên do khái niệm này mang nhiều nghĩa rộng nên xin không dịch ra tiếng Việt tại đây.
Status Update được ra đời với mục đích để update, để cập nhật nên nó sẽ chẳng có ý nghĩa gì nếu như không có ai nhìn/xem/nghe/đọc được sự cập nhật đó. Do vậy, rõ ràng khi mọi người nối mạng với nhau bằng một hình thức nào đó thì Status Update mới thực sự được phát triển bởi vì mạng (LAN,WAN, mobile…) là nơi giúp cho người này nhìn thấy status của người kia. Quay trở lại thập niên 60 của thế kỷ trước, Status Update đã được nhen nhóm thông qua các ứng dụng console kết nối với nhau như dưới đây :
(click vào hình để xem rõ hơn)
Cho tới khi các hệ thống Instant Messaging bắt đầu xuất hiện thì trước đó các hệ thống BBS (Bullentin Board System) và sau này là Internet Forum và IRC (Internet Relay Chat) đã phát triển tốt vào những năm ở thập niên 90. Tôi chắc chắn rằng những người sử dụng Internet trong giai đoạn đầu tại Việt Nam không lạ lẫm gì với IRC và sau đó là Forum. Tiếp sau đó AOL đã được Quantum Link phát triển trở thành công cụ Instant Messaging nổi tiếng đầu tiên trên thế giới. Tuy vậy, công cụ này không được sử dụng nhiều tại Việt Nam mà thay vào đó là sự thống lĩnh của Yahoo Messenger (với việc thuyết phục early adopter tại Việt Nam bằng email có hỗ trợ POP3).
Facebook và các mạng xã hội khác đã tạo ra một sự thay đổi lớn với Status Update. Tuy vậy, trước khi nói tới Facebook hãy nói qua về Yahoo 360 tại Việt Nam. Một cách tự nhiên, Yahoo Mail, Yahoo Messenger và tiếp theo là Yahoo 360 đã thống trị blogsphere tại Việt Nam. Yahoo 360 cho phép người sử dụng thay đổi blast và cho phép cấu hình để hiển thị blast đó với bạn bè, với người lạ hay chỉ với bản thân mình. Đây là một bước tiến nếu so sánh với Instant Messaging Client, status của bạn khi update sẽ được tất cả bạn bè của bạn đọc được. Facebook đã mở rộng thêm một bước nữa của Yahoo 360 khi biến blast update trở thành social activity update. Như vậy, status lúc này sẽ bao gồm cả những gì bạn đang làm, đang tương tác.
Twitter xuất hiện làm thay đổi lại Facebook một lẫn nữa về status update. Nếu như chú ý, bạn có thể thấy trong giai đoạn đầu status của bạn luôn có chữ “is” đi kèm một cách mặc định trên Facebook. Điều này thể hiện việc status chỉ tập trung vào bạn, bạn đang làm gì, đang ăn gì, nghe gì … Trong khi đó, Twitter không tự giới hạn người sử dụng lại mà vô tình/cố ý cho phép người sử dụng có thể nghĩ rộng hơn. Chỉ một chữ “is” nhưng có ý nghĩa khá lớn phải không bạn?
Bạn có thể đọc ở đây bài phỏng vấn khá hay với co-founder của Twitter, Jack Dorsey. Ý tưởng khởi đầu của Twitter được Jack giải thích là vẫn dựa trên Instant Messaging nhưng không muốn người sử dụng bị bó chặt vào máy tính. Do vậy, khả năng cập nhật status qua SMS đã ra đời. Đó cũng là giới hạn tại sao Twitter lại chỉ cho phép người sử dụng update 140 ký tự (SMS có 160 ký tự, 20 ký tự đầu được Twitter dành cho account name) còn Facebook không giới hạn điều này (mặc dù gần đây Facebook đã hỗ trợ cập nhật qua SMS).
Cá nhân tôi cho rằng, Status Update đang thay đổi hành vi và dần dần sẽ là văn hóa và cách ứng xử của con người. Có thể nhận thấy dễ dàng Twitter gần như một dạng Permission Chat (khác với Instant Chat, bạn có thể đọc một chiều, có thể không nhất thiết phải trả lời những người bạn không quan tâm), còn Facebook đang giúp cho mỗi người trong chúng ta thể hiện cuộc sống của bản thân ra ngoài rất nhiều so với cách đây 3-4 thập kỷ. Có cái lợi, có cái hại, nhưng dường như đó là một xu hướng không thể cưỡng được bởi ai cũng muốn có fan hâm mộ của bản thân, ai cũng muốn mình là trung tâm của vũ trụ và ai cũng muốn biết người khác đang làm gì! Có điều, ít hay nhiều mà thôi.
Quay trở lại với tương lai của status update, Jennifer trong bài viết của mình nhắc tới nano-blogging (thu nhỏ hơn so với micro-blogging) và real-time update. Jennifer cũng nhắc tới việc kết hợp với các hệ thống GTD (Get Thing Done) và tôi cho rằng đây là một sự kết hợp tốt, tuy vậy không phải là một ý tưởng mới bởi nó có thể làm được với SMS (ví dụ bạn có thể nhắn tin SMS để lấy lịch ăn kiêng cho cả tuần và từng ngày trong tuần, nhà cung cấp nội dung sẽ nhắc bạn phải ăn kiêng như thế nào cho hợp lý). Nhìn qua lược sử của Status Update, tôi tin chắc rằng sẽ phải có sự thay đổi lớn hơn nano-blogging và real-time update và đó chắc chắn sẽ là một sự thay đổi đầy sáng tạo!.
Đọc thêm:
Hieu on 
Hà Trần on 
Thọ Đức on 
kom on 
Ngoc Vu on
{ 2 comments… read them below or add one }
Xem ra cuoc song cua minh se dc len plan het ca. Minh se thanh may mat. No co the hieu qua ma cha interesting nua. Se lam sao neu 1 ngay dep troi, toi cha muon song nua vi toi mat cam giac lam nguoi
To thubom: neu ban ko muon nguoi khac biet ban dang lam ji, thi ban dau can dung twitter hoac facebook. Mun ket ban thi phai chiu kho coi mo thoi.
To author: status update that la huu dung. Bay h nguoi ta su dung no nhu cong cu de quang cao real time ve activity. Cac cong ty va dac biet la blogger rat can. Noi chung la, nho twitter, ngoi mot cho, ko can click nhiu, chung ta van co the biet ca the gioi dang xay ra nhu the nao. Hay! Nhung, da den nano-blogging roi, ko biet cong nghe tuong lai se la ji nua. Het nho hon dc nua roi.